Wielkie badania pokazują, jak zwierzęta reagują na obecność ludzi

27 maja 2026, 09:04

Ekolodzy od dziesięcioleci dokumentują, jak fizyczne przekształcanie środowiska – urbanizacja, rolnictwo i infrastruktura transportowa – niszczą siedliska i spychają dzikie gatunki na margines. Jednak obok tego wymiaru istnieje drugi, znacznie trudniejszy do uchwycenia: dynamiczna, zmienna w czasie i przestrzeni obecność samych ludzi i pojazdów. Nowe badania opublikowane w czasopiśmie Science pokazują, że sam fakt naszej obecności w lesie, nawet bez jakiejkolwiek fizycznej ingerencji w środowisko, potrafi głęboko i mierzalnie zmienić zachowanie dzikich zwierząt.



Kruki wcale nie podążają za wilkami. Wyjaśniono zagadkę kruków przy wilczych zdobyczach

11 maja 2026, 07:25

Odyn wysyłał w świat kruki Huginna i Munina, by zbierały dla niego informacje. Bóg posyłał też z nimi wilki, Geriego i Frekiego, by upewnić się, że kruki będą miały co jeść. Związek kruków i wilków jest więc ludziom od dawna znany. Jednak od tysiącleci ludzie zakładali, że kruk podąża za drapieżnikiem, by zebrać resztki po uczcie. Jednak myliliśmy się. Kruki nie śledzą wilków. Zapamiętują krajobraz i wracają tam, gdzie jedzenie pojawia się najczęściej.


Neandertalczycy z Jaskini Stajnia. Pierwsze badania mDNA wielu mieszkających tam osób

22 kwietnia 2026, 08:21

W Jurze Krakowsko-Częstochowskiej znajduje się Jaskinia Stajnia, jedno z najważniejszych stanowisk neandertalskich w Europie Środkowej. Przez dziesiątki tysięcy lat zachowały się w niej nie tylko kości i narzędzia, ale coś cenniejszego – DNA ludzi, którzy żyli tu przed ostatnim zlodowaceniem. Na łamach Current Biology ukazał się właśnie artykuł First multi-individual Neanderthal mitogenomes from north of the Carpathians, którego autorzy – w tym naukowcy z Uniwersytetu Wrocławskiego i Polskiej Akademii Nauk – donoszą o pierwszym udanym odczytaniu kompletnych genomów mitochondrialnych (DNA dziedziczonego po matce) od wielu neandertalczyków z jednego stanowiska na północ od Karpat.


Śmiercionośne osuwiska w górach to skutek działalności człowieka

10 kwietnia 2026, 07:39

Przyczyna śmiertelnych osuwisk górskich leży nie tyle w działaniu sił natury, co człowieka, informują na łamach Science Advances tureccy naukowcy. Z ich badań wynika, że to nie stromy teren ani ulewne deszcze są główną przyczyną śmiertelnych ofiar związanych z osuwiskami. Decydującą rolę odgrywa człowiek, to, co robi z górskim krajobrazem, i jak zamożny jest kraj, w którym mieszka.


Jutro startuje Celeste. Europejska konstelacja udoskonali i wzmocni nawigację satelitarną

24 marca 2026, 10:27

Już jutro z Māhia Launch Complex na Nowej Zelandii wystartują dwa pierwsze satelity europejskiej konstelacji Celeste. Na razie to misja demonstracyjna, ale ostatecznym celem Celeste jest uzupełnienie i udoskonalenie nawigacji satelitarnej, przede wszystkim europejskiego Galileo. Nowa konstelacja, której nazwa pochodzi od imienia nieślubnej córki Galileusza, Virginii Gamby, która po wstąpieniu w szeregi klarysek przyjęła imię Maria Celeste.


Bobry pomagają w walce ze zmianami klimatu. Całkowicie za darmo

19 marca 2026, 11:07

Po wiekach bezwzględnego tępienia bóbr wraca do rzek Europy. Reintrodukcje przeprowadzone w wielu krajach sprawiły, że gatunek ten ponownie zasiedla doliny rzeczne od Szkocji po Szwajcarię. To jednak nie tylko sukces ochrony przyrody — jak wynika z nowych badań, powrót bobrów może mieć wymierny wpływ na obieg węgla w ekosystemach i pomagać nam w zapobieganiu zmianom klimatu. Całkowicie za darmo.


Sensacyjne odkrycie przy Templo Mayor. Nowe spojrzenie na duchowość Azteków

18 marca 2026, 08:26

Meksykańscy archeolodzy dokonali jedynego w swoim rodzaju odkrycia rzucającego nowe światło na religijność Azteków. Szczegółowa analiza depozytów rytualnych znalezionych przy Templo Mayor pozwoliła potwierdzić, że sześć kamiennych skrzyń zostało złożonych w czasie jednej wielkiej ceremonii. To prawdopodobnie największy dar wotywny z czasów Montezumy I Illuicaminy. Niezwykłe odkrycie potwierdza hipotezę sprzed 50 lat i jest jedynym tego typu znaleziskiem w historii.


Złoty pająk – unikatowy zabytek ludu Aszanti

13 marca 2026, 06:29

Złoty pająk z ceremonialnego miecza władcy Imperium Aszanti, symbol mądrości i królewskiej władzy. Od 2014 roku znajduje się w Dallas Museum of Art. Chcielibyście wiedzieć, jak tam trafił? To posłuchajcie.


Craig – pomnik udanej ochrony słoni

9 marca 2026, 12:05

Pomnikowy Craig, ulubieniec fotografów, twórców filmów przyrodniczych, badaczy, a przede wszystkim ludzi, którzy dzielili z nim miejsce zamieszkania.


Koniec sporu o pole magnetyczne Księżyca. Próbki z Apollo wprowadziły naukowców w błąd

27 lutego 2026, 11:11

W środowisku naukowym od dekad trwa spór o to, czy na początku swojej historii Księżyc miał silne czy słabe pole magnetyczne. Spór udało się właśnie rozwiązać naukowcom z Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Oksfordzkiego. Na podstawie analizy próbek pobranych przez misję Apollo uczeni doszli do salomonowego rozwiązania i stwierdzili, że... obie strony sporu miały rację.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk